De bouw van de diepzeehaven van Pointe‑Noire in Congo‑Brazzaville is een van de grootschalige baggerwerken die werden uitgevoerd ondanks de beperkingen van de Tweede Wereldoorlog. De werkzaamheden aan de haven startten midden jaren 1930 en omvatten omvangrijke landaanwinning en baggeractiviteiten om nieuwe havenbekkens, kades en beschermende infrastructuur aan te leggen.

Centraal in deze operaties stond de sleephopperzuiger Antwerpen III, die vanaf 1936 werd ingezet. Tussen december 1936 en maart 1940 pompte dit schip ongeveer 2,7 miljoen kubieke meter zand om landaanwinningszones te creëren en beschermende dijken te vormen tussen de zeewering en de kades. Deze werken waren cruciaal om de fysieke basis van de haven te leggen en de stabiliteit op lange termijn te waarborgen.

Bij het uitbreken van de oorlog werden de werkzaamheden in Pointe‑Noire onmiddellijk beïnvloed. Europees personeel werd gemobiliseerd, wat leidde tot een tekort aan ervaren medewerkers, terwijl ook nieuwe operationele beperkingen werden ingevoerd. Onder de regels van de “passieve verdediging” moesten baggerschepen en werfactiviteiten hun zichtbaarheid beperken door gebruik te maken van afgeschermde verlichting of speciaal aangepaste lampen om detectie vanaf zee te vermijden. Nachtwerk was bovendien enkel onder strikte voorwaarden toegestaan, wat de productiviteit beïnvloedde en een zorgvuldige coördinatie vereiste.

Tegelijkertijd werden de bevoorradingsketens moeilijker te onderhouden. Brandstof en wisselstukken waren moeilijker verkrijgbaar, terwijl het onderhoud van materieel soms elders moest plaatsvinden, onder meer via herstellingen in Boma (Congo). Ook de technische uitdagingen bleven aanzienlijk gedurende het project. De baggeromstandigheden waren complex, met zand vermengd met klei en sterke zeegang die de efficiëntie van de pompsystemen en de stabiliteit van de opgespoten terreinen beïnvloedde. Zo werd een deel van het opgebaggerde materiaal weggespoeld door een onvoldoende afdichting van de kaaimuren, wat bijkomende baggerwerken noodzakelijk maakte.

Ondanks deze uitdagingen gingen de werkzaamheden door tot de voltooiing op 27 maart 1940. In de laatste maanden vorderden de bagger- en landaanwinningswerken gestaag. Dit omvatte onder meer de voorbereiding van de kaaien en de afwerking van de werken rondom de oostelijke havendam. De omvang van het project en de volgehouden activiteiten onder steeds moeilijkere omstandigheden illustreren het niveau van technische expertise en veerkracht dat nodig was om dergelijke infrastructuur in oorlogstijd te realiseren.